از مردم بدون آگاهى و به دروغ اداء سوگند مىكنند ، بسيار مشكل است . اصولًا اثبات دعاوى از راه سوگند و يا بيّنه « 1 » عادل ( كه كمتر مىتوان پيدا كرد ) كار آسانى نيست و به هر حال فقهاء شرايطى را براى اجراء قسامه ذكر فرموده‌اند ، كه يكى از آن شرايط لوث مىباشد . مقصود از لوث اين است كه اماره ظنيه‌اى نزد حاكم پيدا شود كه جنايت به وسيله متهم يا متهمان واقع شده است . مرحوم علامه حلى در كتاب ارشاد در تعريف لوث مىفرمايند : « و هو ما امارة يغلب معها على الظن صدق المدعى » . از اين تعريف استفاده مىشود كه هر ظن و گمانى براى تحقق لوث كافى نيست . بلكه لازم است ظن و گمان غالبى باشد كه براى حاكم اطمينان به انتساب جنايت به متهم حاصل گردد ، بنابراين ظن ضعيف براى تحقق لوث كفايت نمىكند ، و عبارت باقى فقها ، نيز از اين قبيل است . و لوث از نظر مالك و شافعى عبارت است از امرى كه حاصل مىگردد از غلبه ظن بر صدق مدعى « 2 » و روشن است كه لوث نفس ظن و گمان غالب نمىباشد ، بلكه امرى است كه از رده غلبه ظن بر صدق مدعى حاصل مىشود . و ظن غالب از اين جهت اعتبار شده است كه لوث در لغت به معناى قوت و قدرت استعمال شده است و هر ظنى را در لغت قدرت و قوت نمىنامند ، بلكه آن ظنى را لوث گويند كه همراه با قرائن قوى و نزديك به علم بوده باشد . مانند اينكه شخصى را همراه با آلت قتاله‌اى بالاى سر مقتولى كه تازه كشته شده است ببينند و يا آنكه بين قاتل و مقتول مثلًا عداوت و دشمنى وجود داشته باشد ، در حدى كه تصميم به قتل او بگيرد . محقق اردبيلى پس از آنكه روايات قسامه را نقل مىكند ، چنين مىفرمايد : « ثم اعلم ان هذه الاخبار خالية من اعتبار اللوث لفظاً يعنى لم يوجد للقسامه شرط اللوث . نعم فى بعضها ( وجد القتيل فى قبيلة ( قليب - خ ل ) و قرية و نحو ذلك و ليس ذلك بواضح و لا صريح فى اشتراط كما لا يخفى .

--> ( 1 ) . به دو شاهد عادل مرد كه كليه شرايط شهادت در آنان باشد ، در اصطلاح بيّنه مىگويند . ( 2 ) . شرح الزرقانى ، ج 8 ، ص 50 .